σπουδάζω τη φύση

ΘΕΜΑ: Σπουδάζω τη φύση
 

Η αφορμή

Με στόχο να ευαισθητοποιήσω γενικά τους μικρούς μαθητές μου σε θέματα περιβάλλοντος, αποφάσισα να κάνω μαζί τους ένα περιβαλλοντικό πρόγραμμα. Αφορμή στάθηκε η ύπαρξη ενός μικρού δάσους, κοντά στο σχολείο μας, στο χώρο της Δεξαμενής, εκεί όπου είναι ο χώρος που πραγματοποιούνται οι περισσότερες εκδρομές μιας και όπου παρατηρούσα πως κατά την διάρκεια των εκδρομών, όλα τα παιδιά ασχολούνταν με το παιχνίδι και κανένα δεν παρατηρούσε την ύπαρξη του δάσους. Θέλησα λοιπόν να ξεκινήσω με τους μαθητές μου το παραπάνω Π.Ε. ελπίζοντας πως με τις κατάλληλες ενέργειες, θα κεντρίσω το ενδιαφέρον των μαθητών μου για το δάσος και θα τους εμφυσήσω την αγάπη και το σεβασμό για τον εκεί μικρόκοσμο. Στη συνέχεια οι αφορμές για να κάνουμε "μάθημα" έξω από την τάξη στάθηκαν πολλές. Έτσι αλλάξαμε τον τίτλο του προγράμματός μας από "Σπουδάζω το δάσος" στον γενικότερο "Σπουδάζω τη φύση".

Παρατηρήσεις στο σχολείο

Ξεκινήσαμε παρατηρώντας τον μικρόκοσμο που μας περιβάλλει στο χώρο του σχολείου. Οι μικροί μαθητές με μεγάλο ενδιαφέρον, άρχισαν να γράφουν ό,τι παρατηρούσαν γύρω τους και είχε σχέση με τα δέντρα του σχολείου. Με τα τετράδιά τους και τα μολύβια τους στο χέρι, βγήκαμε στο προαύλιο του σχολείου και αρχίσαμε να παρατηρούμε και να σημειώνουμε όλα όσα ποτέ τους δεν είχαν προσέξει, αν και συνέχεια βρίσκονταν και έπαιζαν εκεί.

Να μερικά από όσα σημείωσαν
Πρώτες παρατηρήσεις

• Όλα τα δέντρα δεν είναι ίδια.
• Μερικά δέντρα ρίχνουν τα φύλλα τους , μερικά όχι .
• Όλα τα φύλλα δεν είναι ίδια.
• Τα δέντρα στηρίζονται με τις ρίζες.
• Τα φύλλα κιτρινίζουν, ξεραίνονται και το χειμώνα πέφτουν.
• Μερικά δέντρα έχουν σποράκια.
• Λίγα δέντρα έχουν ρετσίνι.
• Το χειμώνα πηγαίνουμε στο δασάκι και κόβουμε ξύλα για το χειμώνα
• Τα δέντρα μας δίνουν το οξυγόνο.
• Μερικά δέντρα μας κάνουν ένα δασάκι.
• Τα δέντρα έχουν κορμό.
• Η συκιά βγάζει γάλα
• Μερικά δέντρα μας δίνουν τους καρπούς τους για να τους φάμε.
• Μερικά ζώα το χειμώνα πέφτουν σε χειμερία νάρκη.
• Τα λουλούδια τα θέλουμε για ομορφιά.
• Μερικά ζώα στο δασάκι, τρώνε πολύ το καλοκαίρι για να έχουνε λίπος και άλλα μαζεύουν φαγητό και το αποθηκεύουν για το χειμώνα.
• Στα δέντρα τα πουλιά φτιάχνουν τις φωλιές τους
• Τα δέντρα έχουν πολλά κλαδιά.
• Τα πεύκα έχουν μακρουλά φύλλα.
• Το χειμώνα οι λεύκες κοιμούνται.
• Στη φύση υπάρχουν μικρά και μεγάλα δέντρα.
• Από την κουκουναριά δεν πέφτουν τα φύλλα.
• Πάνω στην κουκουναριά πάνε κάμπιες

Τα παιδιά συνεχίζοντας την έρευνά τους, έφτιαξαν το λεξιλόγιο του δάσους. Κάθε φορά που έβρισκαν μια λέξη, την έβαζαν στην αλφαβητική σειρά της.

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΔΑΣΟΥΣ




Α	αλεπούδες, αρκούδες, αητός, αϊδόνι, άνθη, αργές, αγριολούλουδα, αγκάθια
Β	βλάστηση, βράχια, βολβοί, βελανιδιές
Γ	γεράκι
Δ	δέντρα
Ε	έλατα
Θ	θυμάρι
Κ	κορμούς, κλαδιά, καρποί, κούμαρα, κυπαρίσια, κουνούκλες
Λ	λύκοι
Μ	μανιτάρια
Ο	οξυές
Π	πέτρες, ποτάμια, πουλιά, πεταλούδες, πουρνάρια, πεύκα
Ρ	ρίζες, ρετσίνι, ρεματιές, ρίγανη
Σ	σκίνο, σφέλαχτρα
Φ	φλούδες, φίδια, φύλλα, φωλιά, φτέρη
Χ	χορτάρια, χώμα, χαμομήλι

Στη συνέχεια αρχίσαμε να βγάζουμε φωτογραφίες από κάθε επαφή μας με τη φύση. Αλλά και φωτογραφίες σε ένα συγκεκριμένο σημείο στο προαύλιο του σχολείου με φόντο ένα δέντρο, μια λεύκα συγκεκριμένα όπου την παρατηρούσαμε με φύλλα και χωρίς φύλλα.

Με τα πεσμένα φύλλα της λεύκας φτιάξαμε δέντρα με την τεχνική του κολλάζ που αποτέλεσαν μέρος ενός τεράστιου κολλάζ που στόλιζε έναν τοίχο της τάξης μας και το οποίο με τη σειρά του στάθηκε η αφορμή για τη δημιουργία του παραμυθιού, του "Τρένου της Δευτέρας" (Δημοσιεύτηκε στη διασχολική εφημερίδα που στήνεται από διάφορα σχολεία της Ελλάδας την e-φημερίδα 3ο τεύχος)

Όμως δεν σταθήκαμε μόνο να παρατηρούμε τη φύση μέσα από το βιβλίο. Πήραμε τις μπογιές μας και πήγαμε σε κοντινό ελαιώνα όπου μάζευαν τις ελιές. Ζωγραφίσαμε, βοηθήσαμε, μάθαμε από κοντά όλη τη διαδικασία... φάγαμε τα μανταρίνια μας και πήγαμε σε ένα ελαιοτριβείο όπου ξεναγηθήκαμε σε όλους τους χώρους και μάθαμε πώς βγαίνει το λάδι.

Δεν μας έφταναν οι γνώσεις που είχαμε από το πώς μεγαλώνουν τα φυτά. Φυτέψαμε στον κήπο του σχολείου τριανταφυλλιές από κλαδιά τριανταφυλλιάς τα οποία έφερε στο σχολείο ένας συμμαθητής μας. Κάθε μέρα παρατηρούσαμε την ανάπτυξή τους, μα όταν άρχισαν να βγάζουν τα πρώτα φυλλαράκια τους, κάποιοι που δεν αγαπούν τη φύση, μας τα ξερίζωσαν... για να παίξουν.

Το Θερμοκήπιο

Το θερμοκήπιό μας όμως είχε καλύτερη τύχη. Να πώς περιγράφει η μαθήτρια Ζαφειρούλα Μεϊντάνη την δημιουργία του σε ένα "σκέφτομαι και γράφω":

Την τελευταία ώρα στο σχολείο κάναμε "Εμείς και ο κόσμος" και μάθαμε πώς μεγαλώνουν τα φυτά. Ο κύριος μου είπε να πω στον μπαμπά μου που είναι αγρότης, να μου δώσει σίδερα, νάιλον και καρπουζιές για να φτιάξουμε ένα μικρό θερμοκήπιο. Ο μπαμπάς μου τα έδωσε και το φτιάξαμε. Πρώτα σκαλίσαμε το χώμα. Μετά βάλαμε το λάστιχο με τις τρυπίτσες για το πότισμα. Ύστερα το μαύρο νάιλον που είναι για τα χορτάρια. Κάναμε τρυπίτσες και φυτέψαμε τις καρπουζιές, βάλαμε σίδερα και από πάνω το άσπρο νάιλον. Το θερμοκήπιό μας είναι έτοιμο και καλή όρεξη για καρπούζια.
Βέβαια φυτέψαμε και φασολιές με τη βοήθεια του κ. Αλεξόπουλου, του δάσκαλου της Τρίτης τάξης ο οποίος ασχολείται και με αυτά τα πράγματα. Το θερμοκήπιο το καταργήσαμε όταν άρχισαν οι ζέστες και παρατηρούμε την ανάπτυξη των φυτών μας ποτίζοντάς τα και βγάζοντας τα χορτάρια που φυτρώνουν μόνα τους


Εκδρομή στη Γιάλοβα

Ένα μεγάλο περιβαλλοντικό μάθημα στάθηκε και η προγραμματισμένη εκδρομή που έκανε το σχολείο μας στη λιμνοθάλασσα της Γιάλοβας όπου τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να παρατηρήσουν μεταναστευτικά πουλιά με τα κιάλια, να περπατήσουν σε μονοπάτια, να αφουγκραστούν, και να νιώσουν την ομορφιά της φύσης. Να πώς περιγράφει την εκδρομή αυτή ο Ανδρέας Αραμπατζάκης:

Μια εκδρομή στη λιμνοθάλασσα της Γιάλοβας
Στις τρεις του μηνός πήγαμε εκδρομή στη λιμνοθάλασσα της Γιάλοβας. Στις 8:10 το πρωί ήμασταν στο σχολείο. Μπήκαμε στα λεωφορεία και ξεκινήσαμε για τη λιμνοθάλασσα. Στο δρόμο το τοπίο ήταν μαγευτικό.
Αποφάσισα λοιπόν να καθίσω αναπαυτικά στο κάθισμά μου και έριξα μια ματιά έξω από το παράθυρό μου. Είδα λοιπόν βουνά καταπράσινα που ήταν στολισμένα με πολύχρωμα λουλούδια. Όταν τα λεωφορεία έτρεχαν τα δέντρα που ήταν αριστερά και δεξιά ήταν σαν να έτρεχαν και αυτά. Έβλεπα τη θάλασσα που σήκωνε κύμα και ονειρευόμουν ότι είμαι μέσα σε αυτή.
Όταν φτάσαμε είδαμε με ένα τηλεσκόπιο μερικά πουλιά και μέσα σε αυτό ήταν: φαλαρίδες, κορμοράνοι, γλαρόνια, ερωδιοί, ψαραετοί και φοινικόπτερα. Επίσης περάσαμε ένα μονοπατάκι. Εκεί πέρα περάσαμε από μια γεφυρούλα που από κάτω είχε μια λίμνη με νερόφιδα. Όταν φύγαμε από το μονοπατάκι αισθάνθηκα ωραία γιατί αυτή η εκδρομή μου άρεσε. Αποχαιρετήσαμε τη λιμνοθάλασσα και φύγαμε.


Επίσκεψη Δασάρχη
Η πρωτοβουλία ήταν του Κ.Α.Φ.Κ.Α. Όπου φιλοξενούνται άτομα με ειδικές ανάγκες. Μας προσκάλεσαν να παρακολουθήσουμε μια ομιλία του Διευθυντή Δασών Μεσσηνίας. Μας μίλησε για τη φύση, μας έδειξε και βίντεο. Οι ερωτήσεις από τους μαθητές της Δευτέρας ήταν πολλές. Αυτό σήμαινε πως τα παιδιά ήδη έχουν πάρει το...μήνυμα. Στη δεντροφύτευση που έγινε οι μικροί μαθητές δεν έλαβαν μέρος γιατί είχε περάσει η ώρα και έπρεπε να φύγουν.


Φυτολογιο
Πολλοί μαθητές έφτιαξαν φυτολόγιο, αφού είδαν στην τάξη πώς να πατικώνουν τα διάφορα ήδη φυτών κάτω από μερικά χοντρά βιβλία.(αυτή είναι μια άλλη χρησιμότητα των βιβλίων για την οποία αποφύγαμε να μιλήσουμε)


Παραμύθι
Στο "εργαστήριο" της τάξης μας καθίσαμε μια μέρα και αποφασίσαμε να φτιάξουμε ένα παραμύθι με θέμα : "πώς σώσαμε το δάσος". Κάθε μαθητής έλεγε μια πρόταση που να δίνει συνέχεια στο παραμύθι. Απολαύστε λοιπόν αυτό το παραμύθι - κολλάζ:

Πώς σώσαμε το δάσος

Μια φορά και έναν καιρό μας είπε ο κύριός μας ότι θα πάμε σ' ένα δάσος. Ετοιμαστήκαμε, πήραμε τα μπουφάν μας, το νεράκι μας και το φαγητό μας και ξεκινήσαμε. Για να νιώσουμε τη φύση πήγαμε με τα πόδια και δεν πήγαμε με λεωφορείο. Στο δρόμο υπήρχαν δέντρα και λουλούδια. Περάσαμε από ένα γεφύρι. Από κάτω κυλούσε ήσυχα ένα ποταμάκι. Από μακριά είδαμε το δασάκι. Όταν φτάσαμε τρέξαμε να το δούμε. Είδαμε διάφορα ζώα. Ο λαγός και η χελώνα κάνανε αγώνες δρόμου. Ο τζίτζικας τραγουδούσε σ' ένα δέντρο και τα μυρμήγκια πήγαιναν τροφή στις φωλιές τους. Ξαφνικά μπροστά μας είδαμε ένα φλαμίγκο και έναν κορμοράνο. Σκεφτήκαμε ότι ένας λαθροκυνηγός τα έδιωξε από τη λιμνοθάλασσα της Γιάλοβας. Ξαφνικά είδαμε καπνό. Είδαμε να τρέχουν. Ένας εμπρηστής έβαζε φωτιά. Νιώσαμε φόβο και αγωνία. Σκεφτήκαμε ότι θα καούν όλα. Αρχίσαμε να ρίχνουμε νερό. Ο Αλέξης ανέβηκε σ' ένα δέντρο για να σώσει μια φωλιά που είχε πουλάκια. Μερικά ζώα είχαν παγιδευτεί και τα παιδιά της τάξης μας τα έσωσαν. Τα κορίτσια έριχναν χώμα στη φωτιά. Ο δάσκαλος πήρε τηλέφωνο την πυροσβεστική. Η φωτιά άρχισε να σβήνει. Ο εμπρηστής πήγε να φύγει. Του βάλαμε όμως μια παγίδα. Ρίξαμε τα παγούρια μας κάτω και σκόνταψε. Εκείνη τη στιγμή ήρθε η αστυνομία και τον έπιασε.
Εμείς ήμαστε χαρούμενοι που σώσαμε το δάσος.

Οι μαθητές της Β' τάξης

Παναγιώτα Ράφτη, Σοφία Κωνσταντοπούλου, Αλέξης Μπρέγιασης, Γιώργος Χρονόπουλος, Ανδρέας Αραμπατζάκης, Ζαχαρένια Οικονομοπούλου, Γιώργος Οικονομόπουλος, Γιώργος Γιάννης, Ζαφειρούλα Μεϊντάνη, Δημήτρης Αποστολόπουλος, Νίκος Γεωργακόπουλος, Μαγδαληνή Ράλλη, Χαραλαμπία Τσαχάνη, Μαρία Κορδή, Χαράλαμπος Γριβοκωστόπουλος.