για το μάθημα της 'σχολικής ζωής'

  1. Περιγραφή

Στο Ωρολόγιο Πρόγραμμα των Σχολείων εντάσσεται, το μάθημα της Σχολικής Ζωής. Επιδίωξη του μαθήματος αυτού είναι να γίνει το σχολείο εργαστήριο ζωής και να ασκηθούν οι μαθητές τόσο στην ατομική, όσο και στην ομαδική αυτοδέσμευση.

2. Περιεχόμενο του μαθήματος

Με το μάθημα της Σχολικής Ζωής, που περιλαμβάνει διαφορές δραστηριότητες, συνδέουμε το σχολείο με τον περίγυρό του.

Τέτοιες δραστηριότητες είναι:

1. Επισκέψεις σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία
2. Επισκέψεις σε χώρους παραγωγής, εργαστήρια κλπ
3. Κοινωνική εργασία, όπως περιποίηση του σχολικού κήπου, συμμετοχή στον ευπρεπισμό του σχολείου κλπ
4. Οργάνωση γιορτών, θεατρικών παραστάσεων, θεάτρου σκιών, κουκλοθέατρου, χορευτικού ομίλου, χορωδιών
5. Παρακολούθηση μορφωτικών ταινιών, θεατρικών έργων κλπ
6. Θέματα από τη λογοτεχνία, όπως το δημοτικό τραγούδι, η ζωή και το έργο του εθνικού μας ποιητή Δ. Σολωμού κλπ
7. Θέματα από τον τύπο, όπως επισκέψεις σε τυπογραφεία, οργάνωση μαθητικής βιβλιοθήκης, έκδοση σχολικής εφημερίδας κλπ
8. Θέματα από τη μουσική και το χορό
9. Θέματα από τη ζωγραφική, αρχιτεκτονική κλπ
10. Ο φιλοτελισμός
11. Η φωτογραφία
12. Θέματα από το φυσικό περιβάλλον, όπως η ρύπανση και η προστασία του περιβάλλοντος, το δάσος, η θάλασσα, το πράσινο στην πόλη μας, η τροφή μας κλπ
13. ·Επαγγέλματα
14. Θέματα από το σχολικό συνεταιρισμό κλπ

3. Διδακτική προσέγγιση

Η διδακτική προσέγγιση της Σχολικής Ζωής ακολουθεί τέσσερις φάσεις:

Πρώτη φάση: Αρχικός προγραμματισμός από το δάσκαλο.

Ο προγραμματισμός αυτός περιλαμβάνει:

1. Τις βασικές απόψεις του θέματος, όπως τη φυσική, την κοινωνική του διάσταση κλπ
2. Τους στόχους:γνωστικούς, ψυχοκινητικούς, συμμετοχής και αξιολογικούς
3. Τις δραστηριότητες που θα κάνουν τα παιδιά για να προσεγγίσουν το θέμα
4. Τις πηγές στις οποίες θα καταφύγουν τα παιδιά, τα υλικά και τα μέσα που τυχόν θα χρειαστούν
5. Την προκαταρκτική επίσκεψη που ίσως απαιτείται να κάνει ο δάσκαλος

Ο προγραμματισμός γίνεται για να διασφαλιστεί το κατώτερο αποδεκτό επίπεδο επιτυχίας. Ακόμη για να διαμορφωθεί μια αλληλέγγυα ταυτότητα σχολικής εργασίας είναι απαραίτητη η συνεργασία τόσο με το Σχολικό Σύμβουλο, όσο με το Δ/ντή και το υπόλοιπο διδακτικό προσωπικό του σχολείου.

Δεύτερη φάση: Προσανατολισμός των παιδιών πάνω στις απόψεις του θέματος, συμμετοχή των παιδιών στον προγραμματισμό.

Ο δάσκαλος υποβοηθάει τα παιδιά να καθορίσουν το πρόβλημα, να κάνουν υποθέσεις, να εισηγηθούν και να συναποφασίσουν τους στόχους και τις δραστηριότητες (τι θα κάνουμε, τι θα πούμε, πού θα πάμε, τι θα ρωτήσουμε κλπ) και συνθέτουν ένα διάγραμμα που δίνει την έκταση και το βάθος του θέματος, την αλληλουχία και αλληλεξάρτηση απόψεων του θέματος, στόχων και δραστηριοτήτων.

Μ' αυτόν τον τρόπο ικανοποιούμε την απαίτηση για συμμετοχή των παιδιών στον προγραμματισμό που είναι ένα αποτελεσματικό μέσο για τη μάθηση.

Τρίτη φάση: Πραγματοποίηση

Επαφή των μαθητών με τις πηγές μάθησης, συλλογή, ταξινόμηση, σύγκριση, ερμηνεία, αφομοίωση και αξιολόγηση. Η πραγματοποίηση της διδασκαλίας μπορεί να γίνει τόσο με τη διερευνητική μέθοδο, όσο και με τη μέθοδο των ερωτήσεων.

α. Με τη διερευνητική μέθοδο

Τα παιδιά καταφεύγουν στις διάφορες πηγές μάθησης, όπως βιβλία και διάφορα άλλα έντυπα, εφημερίδες, εικόνες, εκθέματα, διαφάνειες, σλάιντς, ταινίες κλπ και με εργασία κοινή, εταιρική ή και ατομική συγκεντρώνουν δεδομένα, τα οποία ταξινομούν, συγκρίνουν, ερμηνεύουν και καταλήγουν σε κάποια συμπεράσματα, που επαληθεύουν ή απορρίπτουν τις υποθέσεις τους και δίνουν απάντηση στο πρόβλημα.

β. με τη μέθοδο των ερωτήσεων

Η μέθοδος των ερωτήσεων διευκολύνει περισσότερο τη διαδικασία μάθησης. Αφού πρώτα με τη διερευνητική μέθοδο βοηθήσουμε τα παιδιά να θέσουν και να καθορίσουν το πρόβλημα, στη συνέχεια προβαίνουμε στις ερωτήσεις. Οι ερωτήσεις μας μπορεί να σχετίζονται:

1. Με την ταξινόμηση. (Τι είναι αυτό; Ποια μοιάζουν μεταξύ τους και μπορούμε να τα βάλουμε μαζί;)
2. Με τη σύγκριση σχέσεων. (Ποια είναι περισσότερα; Ποιο είναι μικρότερο;)
3. Με ένταξη σχέσεων. (Τι έκανε; Τι έγινε και έχει αυτή την έκφραση; Τι έκανε και νιώθει λυπημένη;)
4. Με αξιολόγηση αποτελεσμάτων. (Τι γνώμη έχεις γι' αυτό;)
5. Με ερμηνεία σχέσεων. (Γιατί το έκανε αυτό; Γιατί προέκυψαν αυτά τα αποτελέσματα;)
6. Με προσανατολισμό ενεργειών. (Τι ήθελε να πετύχει μ' αυτό που έκανε; Τι θέλει να μας πει μ' αυτή του τη στάση;).

Είναι ακόμη δυνατό οι μαθητές, αφού συντάξουν όλοι μαζί ένα ερωτηματολόγιο συζήτησης, να καλέσουν ειδικό ομιλητή στο σχολείο. Συζητούν μαζί του με βάση το ερωτηματολόγιο, μαγνητοφωνούν τις απαντήσεις του και ύστερα τις αναλύουν. Αν το θέμα προσφέρεται πραγματοποιούν και επίσκεψη. Τα παιδιά παίρνουν συνέντευξη με βάση το ερωτηματολόγιο, συζητούν, κρατούν σημειώσεις, φωτογραφίζουν, χαρτογραφούν κλπ. Γυρίζοντας στην τάξη λένε τι έκαναν, τι είδαν, τι άκουσαν, τι γνώμη έχουν τώρα και γιατί.

Ύστερα απ όλα αυτά, με τη βοήθεια του δασκάλου, συντάσσουν ερωτηματολόγιο έρευνας, συγκεντρώνουν δεδομένα, τα ταξινομούν, τα παρουσιάζουν με γραφικό τρόπο, τα ερμηνεύουν και γενικεύουν με την αναγκαία επιφύλαξη.

Τέταρτη φάση: Παρουσίαση και αξιολόγηση της εργασίας

Ο δάσκαλος και οι μαθητές συζητούν τον τρόπο παρουσίασης, τα εκθέματα που θα χρησιμοποιήσουν και τον τρόπο που θα τα τοποθετήσουν στα διάφορα ταμπλό κλπ. Για τον τρόπο παρουσίασης θα γίνει μεταξύ τους σχετικός διάλογος στο οποίο μπορούν να πάρουν μέρος μαθητές και από άλλες τάξεις.

Ακόμη συζητούν μεταξύ τους για τις ευθύνες που θα αναλάβουν ομάδες και άτομα. Μια ομάδα π.χ. θα αναλάβει την ξενάγηση, άλλη ομάδα με σύντομες ομιλίες θα εξηγήσει την εργασία που έγινε, τα διαγράμματα, τις γραφικές παραστάσεις, τις φωτογραφίες, άλλη ομάδα θα υποδυθεί διάφορους ρόλους, όπως θα απαγγείλει ποιήματα, θα χορέψει, άλλη ομάδα θα βοηθήσει τους επισκέπτες να συμπληρώσουν κάποιο ερωτηματολόγιο.

Ύστερα απ' όλα αυτά ο δάσκαλος και οι μαθητές συζητούν και αξιολογούν:

1. Τι έκαναν;
2. Τι άλλο μπορούσαν να κάνουν;
3. Πώς το έκαναν;
4. Πώς αλλιώς θα μπορούσαν να το κάνουν;
5. Ποια ήταν τα αποτελέσματα

Κατά τη συζήτηση αυτή επανεξετάζεται το θέμα, αναγνωρίζονται και διευθετούνται λάθη, ρυθμίζονται ενέργειες και επαινούνται άτομα και ομάδες.